O Αποικιοκράτης Χίπστερ

 Yοu know the type: άνδρες με πληθωρικά μούσια ορθόδοξου πατριάρχη, λουλουδοειδή πολύχρωμα τατουάζ (προαιρετικά) γιατι ειναι και σκληρός αλλά και ευαισθητούλης, "vintage" αισθητική επιπέδου τηλεοπτικής διαφήμισης 90s, φωτογραφίες του ορίζοντα ή του αστικού τοπίου με ασπρόμαυρα φίλτρα, πού και πού κανένα βιβλιάκι για να ψαρώνει καμιά από τις φεμινίστριες γκόμενες που μισούν υποτίθεται την πατριαρχία, αλλά παρόλα αυτά στο πρόσωπό τους φαίνεται να την λατρεύουν με μια μύχια αφοσίωση ανούσιας και ρηχής καρδουλίασης, φωτό προφίλ η φατσάρα τους με τα μακριά γένια, το κούρεμα χιτλερικής νεολαίας, και το διοπτροφόρο ευαίσθητο αγελαδίσιο βλέμμα δύο εγκεφαλικών κυττάρων υπό κάποιο χρωματιστό φίλτρο να κοιτάζει κάπως αλληθωρα τον φακό ή δήθεν αφηρημένα στο πλάι και βουαλά: ιδού ο χίπστερ του 21ου αιώνα.

Δηλώνει περήφανα πως ειναι "καλλιτέχνης", και πιθανόν μέλος κάποιας αφανούς μπάντας που περιμένει να ανακαλυφθεί στα 30+ του. Ισως μάλιστα να έχει γράψει και ο ίδιος κανένα βιβλιάκι, κάποια κάκιστη μικρή νουβέλα ή μια ποιητική συλλογή με στίχους φρικτότερους και απο στίχους του Φοίβου σε χιτ της Βανδή. Σας βομβαρδίζει με "καλλιτεχνικές" σελφι του ή, αν είναι άσχημος, με δήθεν ψαγμένες φωτογραφίες από λεωφορεία, παλιά κτίρια, μνημεία, αδέσποτα και γενικά καθετί που έχει την ατυχία να βρεθεί στο διάβα του. Ποστάρει κακογραμμένα βλακώδη κειμενάκια επί παντός επιστητού, γεμάτα αερολογιες και βερμπαλισμούς που ξεπατίκωσε απο τη σχολή χωρίς καμία πρωτότυπη δική του σκέψη, που έχουν την αξίωση να είναι "βαθυστόχαστα".

Παρά την πλούσια γενειάδα, όμως, ο συγκεκριμένος τύπος δεν είναι ανατολίτης, αντιθέτως, δηλώνει υπέρ της ισότητας και ακτιβιστής, παρόλη την έκδηλη αντιφατικότητα αυτών των προσδιορισμών με τις ιδιότητές του. Αλλά αυτός είναι ο λευκός χίπστερ: ένας υποτίθεται "ψαγμένος"cis αστός που προσπαθεί απελπισμένα να ξεχωρίσει (να ποιοι είναι εντέλει οι ξεχωριστές χιονονιφάδες) και για αυτό υιοθετεί κάθε στοιχείο, παλιό ή νέο και οικειοποιείται αυθαίρετα την κουλτούρα των περιθωριακών προσπαθώντας να αναδειχτεί και θεωρώντας πως αυτό το κάνει με *στυλ*.

Πονάει για τις ταξικές διαφορές με *στυλ*, νοιάζεται για τις φυσικές καταστροφές με *στυλ*, διαδηλώνεις βγάζοντας σέλφι με *στυλ*.

Εντέλει, αυτό που καταφέρνει είναι να κάνει κάθε επιμέρους ρεύμα απελπιστικά μέινστριμ και να το αλλοιώσει. Από τη τζαζ και το υποείδος της μπιμποπ, από την πανκ μέχρι τις επιλογές ρουχισμού, ο χίπστερ έχει ξεπατικώσει όσα στοιχεία μειονοτήτων και μαύρης κουλτούρας θα μπορούσαν να στρέψουν τα βλέμματα πάνω του. Για αυτο και είναι ένας μοντέρνος περήφανος αποικιοκράτης, άξιος συνεχιστής των αιμοβόρων προγόνων του.

Το ισχυρότερο όμως σημείο της ταυτότητάς του είναι ένα: καπιταλισμός. Ο χίπστερ, παρόλο που δηλώνει περήφανα αναρχικός, αριστερός και καπηλεύεται κάθε είδους ιδεολογία που θα βρεθεί στο διαβα του και που μπορεί να καταστήσει το πακέτο του ελκυστικότερο, είναι πάνω από όλα ένα ον καταναλωτικό.


Βρίσκει ψυχική αγαλλίαση στις μάρκες, αντιλαμβάνεται τις αγοραστικές του επιλογές ως μορφή τέχνης και γίνεται ευχαρίστως μέρος του σόσιαλ μίντια καταναλωτισμού, μετατρέποντας τη ζωή του σε μια ροή "καλαίσθητης" αφήγησης, την οποία μας κάνει τη χάρη να μας την προσφέρει: πού τρώει, πού βγαίνει, τι φοράει, τι απόψεις έχει ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΝΤΑ, πόσο κοινωνικά ευαίσθητος είναι μέσα από ποστ που δεν έχουν κανένα αντίκτυπο στους κοινωνικούς αγώνες, πόσο φιλόζωος είναι (χωρίς να έχει βοηθήσει ποτέ στη ζωή του ένα αδέσποτο, αλλά τι πειράζει αφού κάνει λάικ) και γενικά ένας LOOK AT ME, WORSHIP ME, BASK IN MY GLORY τύπος που πιστεύει ότι είναι ξεχωριστός ενώ είναι ένα πανομοιότυπο βιομηχανικό προϊόν ακόμα και σε ειδοποιά στοιχεία ταυτότητας, όπως η αντίληψη της τέχνης, τα βιβλία που διαβάζει και οι ταινίες που παρακολουθεί.


To δοκίμιο του Πιερρό είναι αρκετά χαώδες θεματικά, παρόλα αυτά θίγει, επιγραμματικά, πολλά σημαντικά στοιχεία για την κατανόηση της συγκεκριμένης υποκουλτούρας που διέπει τις μέινστριμ (αλλά υποτίθεται περιθωριακές) τάσεις του σήμερα. Ο συγγραφέας αντλεί το κυρίως υλικό του από τη μελέτη του Mark Greif, What was the Hipster: A sociological investigation, αν και δεν καταφέρνει να το δομήσει επιτυχώς γραμμικά και συχνά στα κεφάλαιά του πηδά από το ένα θέμα στο άλλο.


Στο τελευταίο κεφάλαιο θίγει για λίγο και το κομμάτι του ΜΚΔ αλλά με πολύ βιαστικό τρόπο, καθώς φαίνεται να μην έκανε περαιτέρω έρευνα με άλλους τίτλους, εκτός του βιβλίου του Greif που γράφτηκε το 2010 και συνεπώς δεν είχε πλήρη συνείδηση του πώς επηρεάζει το φαινόμενο η συμμετοχή στα ΜΚΔ.



Παρόλα αυτά, τα τέσσερα συνοπτικά κεφάλαια είναι πλούσια σε πληροφορίες και σου δίνουν το έναυσμα να εντρυφήσεις σε επιμέρους βιβλιογραφία για όσα επιγραμματικά αναφέρονται.


Η έκδοση των Αντιπόδων είναι, ωστόσο, για ακόμα μία φορά λειψή. Ξεκινάω από το ότι το βιβλίο, ξανά, δεν διέθετε πρόλογο ή επίλογο, πέραν της εισαγωγής που βρίσκει κανείς και στην αγγλική έκδοση (χωρίς την εισαγωγή του αρχικού εκδότη που δίνει αρκετές πληροφορίες)

Δεν αναφέρεται πουθενά, πέρα από μια μικρή σημείωση στο βιογραφικό του συγγραφέα κάνοντας λόγω για "διαδικτυακές εκπομπές" πως το Decolonize that! είναι σειρά βιβλίων και podcast (συγκεκριμένα οι υπόλοιποι, εξίσου ενδιαφέροντες τίτλοι, διαφορετικών συγγραφέων, είναι Decolonize Drag, Decolonize Multicultularism, Decolinze Self-Care, Decolonize Environmentalism, Decolonize Journalism και Decolinize Museums).


Το μεγαλύτερο αρνητικό όμως είναι η μετάφραση. Πολύ πρόχειρη και αρκετά αλλοπρόσαλλη στις επιλογές κάποιων μεταφραστικών όρων. Δεν υπερβάλλω λέγοντας πως μου ήταν σε αρκετά χωρία ευκολότερο να διαβάσω το δοκίμιο στα αγγλικά, παρά στα ελληνικά. Το διάβασα έχοντας παράλληλα και την γερμανική και την αγγλική έκδοση και διαπίστωσα πως αρκετές από τις ελληνικές μεταφραστικές επιλογές μπερδεύουν εντέλει το κείμενο.


Συνοπτικά αναφέρω μερικά παραδείγματα:

Αs their old digs became a hub for luxury condos and hip bars: "καθώς οι παλιές χαμότρυπες συγκέντρωναν πια πολυτελή συγκροτήματα κατοικιών και φασέικα μπαρ"

Η επιλογή να μεταφραστεί το hip bar με τον νεολογισμό "φασέικο" δεν έχει καμία λογική και δεν είναι και ορθή νοηματικά. Το hip bar εννοείται στο κείμενο ως μέρος που επιλέγουν οι χίπστερς, δεν ξέρω από πού συνάγεται το συμπέρασμα πως αποτελούν bars όπου κυριαρχεί η "φασέικη" αντίληψη. Για όλα τα μέρη δεν θα μπορούσαμε γενικόλογα να το πούμε αυτό; Πώς αιτιάζεται η επιλογή ενός slang όρου που δεν έχει καλά καλά καθιερωθεί στα ελληνικά; Στο γερμανικό κείμενο αποδίδεται μεν ως hippen αλλα ειναι ευκόλως εννοούμενο πως εννοείται το χιπστερικό και όχι απαραίτητα το μπαρ όπου γίνεται μπαλαμούτι, αλλά, πολύ ξεκάθαρα, το "τρέντυ" μέρος. Σε άλλο σημείο του ελληνικού κειμένου ωστόσο, το hip παραμένει αμετάφραστο γεγονός που συνηγορεί πως η αρχική επιλογή του όρου "φασέικο" έγινε για ακατανόητους λόγους μετατροπής του κειμένου σε μια ιδιότυπη νεοελληνική αργκό. Ο Πιερρό χρησιμοποιεί μεν απλή γλώσσα, αλλά πχ το "Look at that fucking hipster" (χωρίς θαυμαστικό, που αναφέρεται σε ομότιτλο μπλογκ στο Tumblr και παράλληλα μας εισάγει στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφοντάς μας έναν τυπικό χίπστερ) γίνεται αναίτια "Κοιτάξτε ρε τον κωλοχιπστερά".

Στη συνέχεια, το tousled undercut κούρεμα μεταφράζεται ως "το ατημέλητο κούρεμά του, τα μαλλιά ξυρισμένα στο πλάι" ενώ σε άλλο σημείο του βιβλίου το undercut παραμένει αμετάφραστο (όπως κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να μείνει εξαρχής αφού δηλώνει ένα συγκεκριμένο κούρεμα, και το tousled αναφέρεται ακριβώς σε αυτό: ξυρισμένο κεφάλι με μακριά κορυφή, χωρίς όμως να είναι ατημέλητο [ίσως το νόημα θα σωζόταν αν ο μεταφραστής επέλεγε να πει "επιμελώς ατημέλητο].

Παρόμοια σύγχυση συμβαίνει και με τον όρο fashy που σε κάποια χωρία μένει αμετάφραστος και σε άλλα μεταφράζεται ως "φασιστικό", κάτι που δεν είναι ακριβές αφού, παρόλο που εννοείται το "φασιστικό", αποτελεί συντομογραφία, ενω στην αγγλική είναι επίτηδες συγκεχυμένο ορθογραφικά με το fashion, ώστε να υποκρύπτεται η φασιστική χροιά του και να αναδεικνύεται ο υποτίθεται ειρωνικός χαρακτήρας του. Με την ελληνική μετάφραση χάνεται αυτό το διττό σημαινόμενο.

Αν λοιπόν κάποιος έχει την ευχέρεια να διαβάσει όλο το κείμενο στο πρωτότυπο, προτείνω να προτιμήσει χωρίς δεύτερη σκέψη την αγγλική έκδοση.