Πράγματα που σκέφτεται η παρθένος Μαρία καπνίζοντας κρυφά στο μπάνιο

Η συλλογή διηγημάτων της Αλεξάνδρας Κ., Πράγματα που σκέφτεται η παρθένος Μαρία καπνίζοντας κρυφά στο μπάνιο, από τις εκδόσεις Πατάκη, εντάσσεται κατά τη γνώμη πολλών στην επονομαζόμενη φεμινιστική λογοτεχνία, κάτι με το οποίο δεν συμφωνώ και θα επιχειρήσω να εξηγήσω αναλυτικά τους λόγους.

Κοινωνιολογικά η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που, όταν ο φεμινισμός εκρήγνυτο σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο, εδώ δεν υπήρχε καμία απολύτως επίδραση, παρά ισχνές και αμέθοδες εκδηλώσεις παρουσίας κυρίως σε πεδία της τέχνης (κινηματογράφος, λογοτεχνία κ.ο.κ.) Κοινωνικά και πολιτικά η Ελλάδα ανήκε σε μια άκρως παραδοσιακή γραμμή. Η κατάργηση του προικοσυμφώνου, για παράδειγμα, έγινε μόλις το 1983.
Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς πως ένας φεμινισμός που έχει περάσει στο σύνολο του πληθυσμού, κυρίως, μέσα από τα σόσιαλ media θα έχει αναμφίβολα πολλά κενά, σχετική μόνο επίδραση στις κοινωνικές αντιλήψεις και θα χωλαίνει στην θεωρητική του τεκμηρίωση.
Ο φεμινισμός στην Ελλάδα του σήμερα, συνεπώς, είναι ένα παράξενο σύμφυρμα ιδεών που στις άλλες χώρες θα το συναντούσε κανείς πολλές δεκαετίες πριν. Είναι ένας φεμινισμός συχνά ελλιπής, αφελής και πετσοκομμένος. Και πάνω από όλα: είναι ένας φεμινισμός έμφυλος, σεξιστικός και ελάχιστα, έως μηδενικά, συμπεριληπτικός. Ο φεμινισμός ήδη από τις απαρχές του δεν αφορούσε επουδενί μονάχα τις γυναίκες, αλλά όλους τους καταπιεσμένους. Έτσι, όταν οι σύγχρονες ελληνίδες πασιονάριες γράφουν σήμερα για τον φεμινισμό πιστεύοντας πως αφορά κάποιο ετεροφυλόφιλο ετεροκανονικό σενάριο σίριαλ του 1990, κάτι δεν πάει καλά.

Τα διαφημιζόμενα "φεμινιστικά βιβλία" είναι κατ'επέκταση θορυβωδώς πανομοιότυπα. Τα μοναδικά προβλήματα που φαίνεται να απασχολούν τις ηρωίδες είναι: πώς να πηδαω άντρες αλλά να είμαι παράλληλα φεμινίστρια; Πώς, αφού μου αρέσει το πεος να απενοχοποιήσω ότι μου αρέσει το πεος(;) Καταλήγοντας σε μια ατελειωτη μίρλα που θυμίζει στην καλύτερη περίπτωση την Κάρυ Μπράτσο και στη χειρότερη την Κατερίνα Γιουλάκη στο Ρετιρέ, που, ας το παραδεχτούμε, φαίνεται πιο υγιές και δυναμικό γυναικείο πρότυπο από πολλές ηρωίδες των εν λόγω βιβλίων.
΄Ύστερα έχουμε την εμμονή με την μητρότητα. Δεν περνάει από το μυαλό αυτών των συγγραφέων ότι υπάρχουν γυναίκες που δεν θέλουν να τεκνοποιήσουν και που δεν συγκινούνται από ιστορίες με μάνες και εγκύους που καπνίζουν κρυφά. Το να μας μεταφέρονται οι ίδιες και οι ίδιες ετεροκανονικές εμπειρίες απλώς υπό το φως ενός αντίστροφου σεξισμού, δεν προσφέρει κάτι καινοτόμο ούτε λογοτεχνικά ούτε στο κίνημα του φεμινισμού.

Θα γνωστοποιήσω κάτι και ισως σοκαριστούν πολλά άτομα: δεν υπάρχουν μόνο δύο φύλα και ο τόσο έμφυλος φεμινισμός σας φλερτάρει επικίνδυνα με τα όρια του ακραίου σεξισμού.
Πότε θα διαβάσουμε για τον λεσβιακο φεμινισμο; Πότε θα διαβάσουμε για τον ασέξουαλ φεμινισμο; Πότε θα διαβάσουμε για τον φεμινισμό που δεν ασχολείται με, συγνώμη, θα το γραψω, πουτσες;

Από αυτόν τον σεξιστικό φεμινισμό φαίνεται να πάσχει και το συγκεκριμένο βιβλίο. Όπως και πολλά άλλα διαφημιζόμενα ως "φεμινιστικά" βιβλία, αφού μεταφέροντας αυτές τις, κατα κανόνα, ετεροκανονικές εμπειρίες τα κείμενα αποκτούν αναγκαστικά σεξιστικές συνδηλώσεις.
Η αφελής πεποίθηση πως οι άνδρες και οι γυναίκες είναι ριζικα διαφορετικοί σε βιολογικό επίπεδο έχει επικρατήσει λόγω ενός επιστημονικοφανούς εσενσιαλισμού που καθιερώθηκε από τις απαρχές της επιστήμης και αφορά βιολογικές απλουστεύσεις καθώς και μια αδιάκοπη και συχνά άκαρπη προσπάθεια θεωρητικοποίησης στερεοτύπων μέσα απο το επιστημονικό πεδίο, παρότι βέβαια η επιστήμη της βιολογίας έχει πολλές φορές αποφανθεί πως περισσότερες είναι οι ομοιότητες, παρά οι διαφορές των φύλων.

Διαβάζοντας τη συγκεκριμένη συλλογή, ένιωσα αρκετές φορές σαν να διαβάζω άρθρο του cosmopolitan: γιατί δεν του σηκώνεται, τι να κάνεις όταν έχεις σχέση με παντρεμένο κ.ο.κ.

Ένιωσα επίσης σαν να ξαναδιαβάζω το βιβλίο της κ.Αποστόλου και αυτο δεν το λέω για καλό (ανατρέξτε στην κριτική των Σωματιδίων για να μάθετε τους λογους), ενώ άλλες φορές βιώνα μια επικίνδυνη εώς τραυματική αναγνωστικη επαναστροφη που με οδηγούσε στο Μπλε Υγρό της κυρίας Στεργίου, που ακόμα προσπαθώ να ξεχάσω.

To διήγημα από το οποίο τιτλοφορείται και η συλλογή ήταν διασκεδαστικό, κυρίως λόγω της γραφής, αλλά δεν μας είπε τίποτε το καινοφανές ως περιεχόμενο, ενώ διάσπαρτες υπάρχουν όλες οι φυσικοποιήσεις των κοινωνικών ζητημάτων που φαίνεται κατά τη συγγραφέα να έχουν τις ρίζες τους στην σωματική διαφορετικότητα ανδρών και γυναικών, λες και ο φαινότυπος πάντοτε συμβαδίζει με τον βιολογισμό του φύλου στον οποίο εμμένουν οι πάντες.
Ξεχωρίζω ως καλά τα ακόλουθα: Μαμά μαλάκω. Ο κύριος Βλάχος δεν με παρενόχλησε ποτέ.

Τα υπόλοιπα διηγήματα κυμαίνονται ανάμεσα στα αδιάφορα (Βάντες, Γέροι Γάλλοι στο Αιγαίο,Το σφαγιό κ.ά) μέχρι στα κακογραμμένα (Άνδρες καταπίνουν δέντρα, Γυναίκες στο τηλέφωνο και το χειρότερο διήγημα της συλλογής που θα σχολιάσω ξεχωριστά, ASMR)

Το ASMR είναι από τα χειρότερα κείμενα που έχω διαβάσει ποτέ στην ελληνική γλώσσα.
Η γραφή είναι μια ανεπιτυχής προσπάθεια μίμησης ενός αγοραίου προφορικού λόγου που γίνεται με την επανάληψη εκφράσεων οπως "ξέρω γω", "ετσι;" Με τι άτομα συναναστρέφονται οι συγκεκριμένες συγγραφείς; Ποιος μιλάει, σε σημείο μαρτυρικής επανάληψης,κατά αυτόν τον τρόπο ; Μόνο οι χαρακτήρες σε κατι καλτ ταινίες του Στάθη Ψάλτη. Φυσική ομιλία πάντως δεν είναι αν και να την μιμούνται οντως, δεν ξερω τι καταφέρνουν. Το είχα σχολιάσει και στην κριτική για τη νουβέλα του κ.Μαλανδράκη, Patriot: γιατί κάποιοι συγγραφείς πιστεύουν ότι είναι λογοτεχνικό προσόν το να μιμούνται τον προφορικό λόγο στους διαλόγους και τους αξίζει κάποιο παράσημο; Κι εγώ αν κάτσω να απομαγνητοφονησω τον Μπάμπη τον σουγιά φυσικός θα είναι ο λόγος του στο κείμενο, αυτό σημαίνει πως είναι και λογοτεχνία ή πως προσφέρει την οποιαδήποτε τέρψη στον αναγνώστη; Και έναν κατάλογο ντελίβερι να διαβάσω ρεαλιστικός θα είναι (καλα όχι και τόσο) Αυτό τον ανάγει σε λογοτεχνικό κείμενο;


Τέλος, για να εμπεδώσουμε καλα την εμφυλη διπολικοτητα που διέπει τη συλλογή η μοναδική τρανς που ανευρίσκεται στα κειμενα είναι "εκδιδόμενη" χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. Φαντάζομαι για τις cis φεμινίστριες αυτό είναι κάτι το αυτονόητο.