You

 Στη λογοτεχνία παίζει πάντα ρόλο το πώς θα προσεγγίσεις ένα κείμενο, αφού εντός του κουβαλάται ενα πολυεπίπεδο και πολυκειμενικό λεκτικό οικοδόμημα το οποιο καλείται ο αναγνωστης να αποκωδικοποιησει. Το You μπορεί, συνεπως, να διαβαστεί ως θρίλερ πλοκής, μπορεί όμως, ορθότερα, να διαβαστεί ως μια εκτενής και στυγνή κριτική στα ήθη και τις συμπεριφορές της μεταμοντέρνας κοινωνίας, κάνοντας πέρα την συμβαντολογική προσέγγιση.

Όπως ακριβώς και η Λολίτα του Ναμπόκοφ (χωρίς, προφανώς, να συγκρίνω τα δύο βιβλία ποιοτικά μεταξύ τους) το You είναι πρώτα από όλα μια παρωδία και μια εύστοχη σάτιρα του ρομαντικού έρωτα, όπως αποτυπώνεται στα βιβλία και στον κινηματογράφο της νεώτερης περιόδου.

 Και οι δύο αφηγητές, ο Χ.Χ.του Ναμπόκοφ και ο Τζο Γκόλμπεργκ της Κέπνες μάς παρουσιάζουν τους εαυτούς τους ως τα ερωτευμένα υποκείμενα, που πράττουν όσα πράττουν λόγω του έρωτά τους. 

Όπως ο Ναμπόκοφ παρωδεί τον ρομαντικισμό, η Κέπνες παρωδεί την παράδοση των ρομαντικών κομεντί με τον "nice guy" ήρωα που κάνει τις "ρομαντικές χειρονομίες" για να κερδίσει την αγαπημένη του. Σαν τον Ρωμαίο στήνεται κάτω από το παραθύρι της και σαν ιππότης αφήνει μια σειρά από πτώματα στο πέρασμά της. Ο Τζο είναι ένας ναρκισσιστής και κατά συρροή δολοφόνος, αλλά κυρίως ειναι ένας κατά συρροή μονογαμικός -όπως χαρακτηρίζεται στο τέταρτο βιβλίο- με το χαρακτηριστικό του ναρκισσισμού του να ατονεί μέσα στον ωκεανό παθολογίας που έχει διαμορφώσει στην συμπεριφορά μας η κουλτούρα του σήμερα. 

Συναντάμε λοιπον όλα τα θέματα του American Phycho: το διεστραμμένο υποκείμενο δρα σε μια διεστραμμένη κοινωνία, διαστρεβλωμένη από τον καπιταλισμό και σπαρμένη με ναρκισσισμό, εγωπάθεια, επιφανειακότητα και ηλιθιότητα.

H διαφορά του Τζο Γκόλμπεγκ με τον Πάτρικ Μπέιτμαν είναι πως ο πρώτος δεν ιδεολογικοποιεί και εξιδανικεύει τα υλικά αγαθά, αντίθετα, επικρίνει τις τετριμμένες φιλοδοξίες των υπολοίπων και φαντάζει, στα μάτια του αναγνώστη, ως ο μοναδικός αγνός σε έναν διεφθαρμένο κόσμο. Ο Τζο κυνηγάει τον έρωτα, με έναν τρόπο που η pop culture έχει αποθεώσει: το νεαρό αρσενικό στου οποίου τον πόθο όλα οφείλουν να υποκύψουν. Και αυτό ακριβώς σατυρίζει η συγγραφέας.

Ο Τζο, παρόλο που σκοτώνει γυναίκες, είναι πράγματι φεμινιστής, λέει όσα πρέπει να πει και συμπορεύεται αρμονικά με όλα τα πιστεύω της σύγχρονης κοινωνίας. Δεν είναι μισογύνης, δεν είναι ομοφοβικός και φροντίζει να παρουσιάζει τον εαυτό του ως έναν dreamy λευκό ιππότη που λέει πάντα τα σωστά πράγματα και δεν κάνει τίποτε κακό, πέρα από το να διαπράττει μερικούς φόνους στον ελεύθερό του χρόνο και μάλιστα με ηθικά κίνητρα, όπως τουλάχιστον τα παρουσιάζει ο ίδιος. 

Κατ'εμέ προσεγγίζονται πολλαπλά θέματα για τα οποία ο αναγνώστης καλείται να στοχαστεί. Για παράδειγμα, τι μπορεί να θεωρείται stalking την εποχή των social media όταν ο καθένας μετατρέπει τον εαυτό του σε μια ανοιχτή πλατφόρμα όπου οικειοθελώς, στο βωμό του σοσιαλ μίντια καπιταλισμού πλατφορμών τεράστιου οικονομικού βεληνεκούς, προβάλλει κάθε προσωπική του λεπτομέρεια καθιστώντας τον εαυτό του ως προϊόν; 

Από εδώ ξεκινάει και ο καυστικός σχολιασμός των σόσιαλ μίντια και των περσόνων που συναντάμε σε αυτά, καθώς και των διαμορφωμένων σχέσεων στην κοινωνικη μας πραγματικοτητα, δηλαδή, σε μια μεταμοντέρνα κοινωνία πνιγμένη στην κουλτούρα του ναρκισσισμού, όπως την περιέγραψε και ο Κρίστοφερ Λας στο ομώνυμο βιβλίο του. 

Στο τέταρτο βιβλίο ειδικότερα σατυριζονται σχεδόν τα παντα: οι goodreads "κριτικοί ", η υποκειμενικοτητα των απόψεων για τα βιβλια, η επιφανειακότητα της βιομηχανίας του βιβλίου σε όλη την αλυσίδα του, από τους εκδότες και τους συγγραφείς μέχρι τους αναγνώστες. Όλα πασχουν, κατά τη συγγραφέα, με ναρκισσισμο. Ο αναγνώστης δεν αρκείται, όπως παρατηρει ο Τζο στην πνευματική εγγύτητα που του προσφέρει ένα κείμενο μέσω της ανάγνωσης αλλά σπεύδει να το προσθέσει στο goodreads , να το διαφημίσει ως προσόν του εαυτό του.

Πέρα από όλα αυτά βέβαια, τα βιβλία παραμένουν στον πυρήνα τους ψυχαγωγικά. Διαβάζοντάς τα θα πιασετε τον εαυτο σας να πλαθει τις δικες του You αφηγησεις, σε στυλ Τζο Γκόλμπεργκ σε άσχετες στιγμες της καθημερινότητας σας. Όταν, μαλιστα, είχε πρωτοβγεί το You, μια φίλη μου είχε σπεύσει να μου το προτείνει λέγοντας πως της θυμιζω τον χαρακτήρα. Φυσικά (και πριν καλέσετε τις αρχές) αναφερόταν στην βιβλιοφιλία του πρωταγωνιστή. Αυτό το στοιχείο αποτελεί ειδοποιό χαρακτηριστικό των βιβλίων και κατ'επέκταση της τηλεοπτικής σειράς και θα το απολαύσουν οι βιβλιοφιλοι αναγνωστες. Στη σειρά βέβαια βλέπουμε έναν ελαφρώς διαφορετικό χαρακτήρα: ο Τζο των βιβλίων δεν πασχίζει να μας δείξει πως είναι καλός, δεν βοηθάει κάποιο ορφανό κακοποιημένο παιδί, καθώς αυτοί οι χαρακτήρες απαντούν μόνο στο σήριαλ.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως η εν λόγω βιβλιοφιλια, ειδικα στο τεταρτο βιβλιο, δεν μένει στην επιφάνεια του aesthetic και της καπιταλιστικότητας της αγοράς των βιβλίων μέσω πλατφορμών όπως το Ίνσταγκραμ, αλλά ασκεί συστηματική -και σκληρή- κριτική στο πώς οι βιβλιοφιλοι προσεγγιζουν τα βιβλία, ενω στο τέταρτο βιβλίο έχει και πληθώρα καυστικών σχολίων για την εκδοτική βιομηχανία, τον ναρκισσιμο των συγγραφέων, την αστυνομική λογοτεχνία και γενικά την βιβλιοφιλικη κουλτούρα. 

Για την ελληνική μεταφράση δεν μπορώ να κάνω κάποιο σχόλιο γιατί έχω διαβάσει όλα τα μέχρι σήμερα εκδοθέντα βιβλία στο πρωτότυπο, αλλά στο μέλλον σίγουρα θα ρίξω μια ματιά και στις ελληνικές εκδόσεις, καθώς πρόκειται για κείμενο με πολλές διακειμενικές και pop culture αναφορές και αναρωτιέμαι αν έχει μεταφερθεί επιτυχώς αυτό το χαρακτηριστικό στη μετάφραση